ADHD
Dikkatinizi toplayamıyor, kolayca dikkatiniz dağılıyor ve sık sık unutkanlık yaşıyorsunuz. Huzursuz hissediyorsunuz ve yerinde durmakta zorlanıyorsunuz. Sık sık dürtüsel davranıyor, düşünmeden konuşuyor veya hareket ediyorsunuz. İşleri tamamlamak zor geliyor ve kendinizi organize etmekte zorlanıyorsunuz. Bu belirtiler, okulda veya iş yerinde verimli olamamanıza neden olabilir ve ilişkilerinizi ve günlük yaşamınızı etkileyebilir.
Kısaca
DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), dikkat sorunları, hiperaktivite ve dürtüselliğe yol açan yaygın bir rahatsızlıktır. Tedavi, terapi, ilaç tedavisi ve öz bakım stratejilerinden oluşabilir.
DEHB nedir?
DEHB, hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyen ve sürekli dikkat sorunları, hiperaktivite ve dürtüsellikle karakterize edilen bir bozukluktur. ADHD'si olan yetişkinler genellikle dikkatlerini uzun süre bir yerde tutmakta zorlanır, kolayca dikkatleri dağılır ve sık sık unutkanlık yaşarlar. Huzursuz olabilirler, yerinde durmakta zorlanabilirler ve sonuçlarını düşünmeden genellikle dürtüsel davranırlar. Bu belirtiler iş yerinde, sosyal ilişkilerde ve günlük yaşamda sorunlara yol açabilir.
DEHB'si olan yetişkinler genellikle çocuklara göre hiperaktiviteden daha az etkilenirler, ancak içsel bir huzursuzluk hissedebilirler. Ayrıca görevleri düzenlemekte, öncelik belirlemekte ve zaman yönetimi konusunda zorluk yaşayabilirler. DEHB, anksiyete, depresyon ve uyku sorunları gibi ek sorunlara yol açabilir.
DEHB, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi sonucu ortaya çıkar. Kalıtım önemli bir rol oynar, ancak erken doğum, hamilelik sırasında tütün veya alkole maruz kalma ve toksik maddelere maruz kalma gibi faktörler de ADHD'nin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir. ADHD'nin tedavisi mümkün olmasa da, doğru tedavi ve destekle semptomlar iyi bir şekilde kontrol altına alınabilir ve bu sayede ADHD'li kişiler başarılı ve tatmin edici bir hayat sürebilirler.
DEHB'nin nedenleri
ADHD'nin tam olarak neyden kaynaklandığını bilmiyoruz. Ancak bazı ailelerde daha sık görüldüğü biliniyor; bu da kalıtsal bir faktörün varlığına işaret edebilir.
Tedavi
DEHB tedavisi genellikle terapi, ilaç tedavisi ve kişisel bakımın bir kombinasyonundan oluşur:
Psikoterapi
Davranış terapisi, DEHB belirtileriyle başa çıkmak için yeni beceriler edinmeye ve sosyal etkileşimleri geliştirmeye yardımcı olur. Bu, bireysel terapi ve sosyal beceri eğitiminden oluşabilir.
İlaçlar
Metilfenidat (Ritalin) ve amfetaminler gibi uyarıcı ilaçlar, beyindeki kimyasal dengenin yeniden sağlanmasına ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir. Atomoksetin gibi uyarıcı olmayan ilaçlar da etkili olabilir.
Yaşam tarzı tavsiyeleri ve öz yönetim (kendi kendine bakım)
Günlük yaşamda düzen ve rutinler çok önemlidir. Buna net programlar ve yapılacaklar listeleri hazırlamak ile öncelikler belirlemek dahildir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve yeterli uyku da DEHB semptomlarını kontrol altına almaya yardımcı olabilir. Farkındalık ve gevşeme egzersizleri gibi teknikler, stresi azaltmaya ve konsantrasyonu artırmaya katkıda bulunabilir.
Psiko-eğitim
Psiko-eğitim, DEHB hakkında bilgiyi artırarak ve semptomları tanıma ve bunlarla başa çıkma becerilerini kazandırarak yardımcı olur. Bu, hem hastaya hem de yakınlarına fayda sağlar. Aile ve arkadaşlar, DEHB'si olan bir kişiyi destekleme konusunda çok önemli bir rol oynar.