Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
Aslında düşünmek istemediğiniz şeyleri sık sık düşünürsünüz. Kapıyı kilitlediğinizden veya gazı kapattığınızdan emin olamazsınız. Her şeyi sürekli kontrol etmek, tekrarlamak veya belirli bir şekilde yapmak zorundasınız. Bunu yapmazsanız, endişeli veya gergin hissedersiniz. Bu eylemler çok zaman ve enerji gerektirir ve günlük hayatınızı etkiler.
Kısaca
Kompulsif bozukluk, zorlayıcı düşünceler ve zorlayıcı davranışlardan muzdarip olduğunuz bir psikolojik rahatsızlıktır. Bu düşüncelerin abartılı olduğunu çoğu zaman bilirsiniz, ancak bunları durdurmakta zorlanırsınız. Tedavi psikoterapi ile yapılır, bazen ilaç tedavisi ve kendi kendine bakım ile desteklenir.
Obsesif kompulsif bozukluk nedir?
Kompulsif bozuklukta (obsesif-kompulsif bozukluk veya OKB olarak da bilinir) sürekli tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) ve/veya eylemler (kompulsif davranışlar) yaşarsınız. Kompulsif düşünceler şunlar olabilir: "Bunu yapmazsam, kötü bir şey olacak." Kompulsif davranışlar ise sürekli ellerinizi yıkamak, kontrol etmek veya saymak gibi davranışlardır.
Bu zorlayıcı davranışlar hoş veya yararlı değildir, ancak bunları kaygı veya gerginliği azaltmak için yaparsınız. Bu, geçici olarak rahatlama sağlar, ancak uzun vadede şikayetlerin devam etmesine neden olur. Zorlayıcı davranış bozukluğu, günlük işlevselliğinizi büyük ölçüde etkileyebilir.
Obsesif kompulsif bozukluğun nedenleri
Obsesif kompulsif bozukluğun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, çeşitli faktörler rol oynayabilir:
- Kalıtsal yatkınlık: Obsesif kompulsif bozukluklar ailelerde daha sık görülür.
- Psikolojik faktörler: Mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı veya kaygı eğilimi olan kişiler daha fazla risk altındadır.
- Biyolojik faktörler: Anksiyete ve davranıştan sorumlu beyin bölgelerindeki değişiklikler buna katkıda bulunabilir.
- Stresli olaylar: Örneğin hastalık, kayıp veya gerginlikler, kompulsif bozuklukları şiddetlendirebilir veya tetikleyebilir.
Tedavi
Obsesif kompulsif bozukluk tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedavinizi yürüten uzman, sizinle birlikte en uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.
Psikoterapi
İlk tercih genellikle bilişsel davranış terapisi (CBT) ile maruz kalma ve tepki önleme (ERP) yönteminin birleşimidir. Bu yöntemle, zorlayıcı durumlarla adım adım başa çıkmayı öğrenirsiniz, ancak eylemleri gerçekleştirmezsiniz. Zorlayıcı düşünceler hakkında farklı düşünmeyi öğrenir ve zorlayıcı ritüeli uygulamadığınızda ciddi bir şeyin olmayacağını deneyimlersiniz.
İlaçlar
Bazen, özellikle terapi tek başına yeterli olmadığında ilaç tedavisi uygulanır. Genellikle SSRI'lar (bir tür antidepresan) kullanılır. Bunlar, zorlayıcı düşünce ve davranışların yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olabilir.
Yaşam tarzı tavsiyeleri ve öz yönetim (kendi kendine bakım)
Yapılandırılmış bir günlük rutin, yeterli dinlenme, egzersiz ve rahatlama şikayetlerin azalmasına katkıda bulunur. Stresli durumlardan kaçınmak ve kontrolü bırakmayı öğrenmek de yardımcı olabilir.
Psiko-eğitim
Obsesif kompulsif bozukluğun ne olduğu, nasıl işlediği ve şikayetlerinizi kontrol altına almak için neler yapabileceğiniz konusunda bilgi verilecektir. Yakınlarınız da bu sürece dahil edilebilir, böylece neler olup bittiğini daha iyi anlayabilir ve size nasıl destek olabileceklerini öğrenebilirler.